ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ


តំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក

បេតិកភណ្ឌរូបី
តំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក
ថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧
ទីក្រុងក្រាកៅ, ប្រទេសប៉ូឡូញ

តំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុកស្ថិតនៅភាគឦសាននៃបឹងទន្លេសាប និង មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​៣០គ.ម ភាគឦសានទីរួមខេត្តកំពង់ធំ។ អ្នកស្រាវជ្រាវភាគច្រើនបានសន្និដ្ឋានថា រមណីយដ្ឋាននេះជាអតីតរាជធានីបុរាណនៃអាណាចក្រចេនឡា ដែលរីកចម្រើន​ខ្លាំង​ក្នុង​អំឡុង​ស.វទី៧ មានឈ្មោះថា ឦសានបុរ ពោលគឺសំដៅ​លើរាជធានី​របស់ព្រះបាទឦសាន​វរ្ម័នទី១ (គ.ស៦១១-៦៣៥)។

រចនាសម្ព័ន្ធក្រុងបុរាណនេះ ត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅប្រហែល១គ.ម ភាគខាង​ពាយព្យ​​នៃដងទន្លេសែន ដែលស្ថិតលើទីតាំងមួយមានរយៈកម្ពស់២០ម៉ែត្រធៀប​នឹង​ទឹក​សមុទ្រ និងប្រហែល៥ម៉ែត្រធៀបនឹង តំបន់ទំនាបលិចទឹកជាប់ដងស្ទឹងសែន។ ក្នុងបរិវេណ​ផ្ទៃដី​​សរុបចំនួនជាង៣០០០ហិកតា មានលេចឡើងនូវសំណល់បុរាណជាច្រើនដូចជា កំពែង​​ដី និងគូទឹកព័ទ្ធជុំវិញក្រុង ប្រាសាទ ទួលបុរាណ ស្រះទឹក ព្រែកជីកនិង ផ្លូវបុរាណ​ជាដើម។ សំណល់បុរាណទាំងនេះបង្កើតបានជារចនាសម្ព័ន្ធក្រុងមួយ ដែលមានការរៀបចំ​ច្បាស់​លាស់ ដែល​ជាពិសេសគេអាចចាត់ទុកថាជាគំរូក្រុងខ្មែរដំបូងមានរាងបួនជ្រុង និងប្រើ​ប្រព័ន្ធក្រឡាចត្រង្គ។

ដោយឡែក​ចំពោះបរិបទប្រវត្តិសិល្បៈ សំបូរព្រៃគុក​ត្រូវបានគេចាត់ទុកជារចនាបថ សម័យមុនអង្គរដែលមានលក្ខណៈពិសេសដោយឡែកទាំងស្ថាបត្យកម្ម សិល្បៈ និងបដិមា​សាស្ត្រ។ អ្វីគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ ទម្រង់នៃសិល្បៈសំបូរព្រៃគុកមានលក្ខណៈប្លែក ដែល​ទំនងជាការសំយោគរវាងសិល្បៈក្នុងស្រុក និងសិល្បៈបរទេស ជាពិសេសទាក់ទងនឹង​សិល្បៈ​មកពីឥណ្ឌាខាងជើង និងសិល្បៈមួយចំនួនដែលរីក ដុះដាលតាមបណ្តោយផ្លូវសូត្រនៅ​តំបន់​អាស៊ីកណ្តាល។ នៅក្នុងរមណីយដ្ឋាននេះ គេក៏ប្រទះឃើញមានវត្តមាននៃសិល្បៈ និង​សំណង់ប្រាសាទមានសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា ពោលគឺបន្តមានចាប់ពីសម័យមុនអង្គររហូត​ដល់​សម័យអង្គរ។

ជារួមយើងឃើញថាស្ថានីយសំបូរព្រៃគុកជារាជធានីបុរាណមួយមុនសម័យអង្គរ ដែល​រីកចម្រើនខ្លាំង ក្នុងសម័យព្រះបាទឦសានវរ្ម័នទី១។ ការតាំងទីរបស់មនុស្ស​នៅក្នុង​ទីក្រុង​នេះ មានបន្តររហូតដល់សម័យអង្គរ ដូចមានជាភស្តុតាងតាមរយៈចម្លាក់ សិលាចារឹក និងសំណងប្រាសាទ ។ល។ ជាក់ស្តែង គេប្រទះឃើញវត្តមាន នៃទម្រង់សិល្បៈ​ច្រើន​សម័យ​ផ្សេងៗមានចាប់តាំងទីស.វទី៧ រហូតដល់ស.វទី១០។ លើសពីនេះ ទម្រង់សិល្បៈ សំបូរព្រៃគុកមានលក្ខណៈប្លែក និងមានទំនាក់ទំនងនឹងសិល្បៈបរទេសជាពិសេស​តំបន់​អាស៊ីកណ្តាល។

នៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ ក្រុមប្រាសាទ សំបូរព្រៃគុកត្រូវបាន​ចុះក្នុង​បញ្ជីបេតិភណ្ឌពិភពលោកកម្ពុជា ក្នុងកិច្ចប្រជុំនៅទីក្រុងក្រាកៅ (Krakow) ប្រទេស ប៉ូឡូញ ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិបីជាចម្បង គឺ​ទី២ ទី៣ និងទី៤ នៃតម្លៃលេចធ្លោជាសាកលលើ ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ និងសំណង់ស្ថាបត្យកម្ម៕​